Psycholog kliniczny, biorący udział w zespole specjalistów badających jednostkę podejrzaną o odchylenia od normy ma za zadanie stwierdzenie: czy istnieją odchyle-nia od normy, jeśli tak, to w zakresie którego (lub których) z głównych procesów regulacji one się ujawniają? Powinien wyjaśnić mechanizmy, od których zależy przebieg czynności oraz podać ewentualną genezę przyczyn dysfunkcji tych mecha-nizmów. Głównym zadaniem psychologa klinicznego jest stwierdzenie, czy u bada-nej osoby skierowanej z podejrzeniem odchyleń od normy występują jakiekolwiek odchylenia oraz jakich dotyczą procesów regulacji, czy występują w zakresie jedne-go z wymienionych powyżej procesów, kilku czy wszystkich. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że występują odchylenia od normy, należy podać stopień tych odchy-leń. Psycholog kliniczny musi stwierdzić, czy odchylenia takie występują u skiero-wanej na badania jednostki z wadą wzroku (niewidomej, niewidzącej, itp. ), z wadą słuchu ( głuchej lub niedosłyszącej ), przewlekle chorej lub niepełnosprawnej ru-chowo. Jednym z pierwszych zadań stojących przed psychologiem klinicznym jest możliwie pełny pomiar czynności umożliwiających dokładne poznanie wymienio-nych powyżej procesów regulacji tj. procesów poznawczych, intelektualnych, emo-cjonalnych, motywacyjnych, wykonawczych. Psycholog ma do dyspozycji odpo-wiednie baterie technik diagnostycznych, dostosowanych do rodzaju odchyleń od normy, do wieku życia badanej osoby oraz procesów, które należy dokładnie po-znać.

OBSERWACJA - metoda ta polega na spostrzeganiu zachowań, rejestrowaniu ich i interpretacji (spostrzegamy za pomocą organów zmysłu, np. wzrok, słuch, dotyk lub narzędziami np. kamera). Wyjaśniamy, jakie zachodzą zjawiska widzialne, nie obserwujemy np. emocji. Interpretacja to wyjaśnienie jakie przeżycia odzwierciedla-ją się w manifestowanych symptomach.

Rodzaje obserwacji: 1. o. cząstkowa - obserwujemy tylko pewne zachowania np. mowę, chód; 2. o. całkowita - obserwujemy całokształt zachowań jednostki 3. o. swobodna - brak z góry założonego planu, programu obserwacji; 4. o. kontrolowana - mam zaplanowaną listę cech, które chcę zaobserwować; 5. o. dorywcza - od czasu do czasu, mogę przerwać obserwację; 6. o. ciągła - trwa cały czas, np. rodzice ?dzieci; 7. o. bezpośrednia - sam przeprowadzam obserwację; 8. o. pośrednia - wypytuję np. rodzica, wychowawcę, co on zaobserwował; 9. o. zwyczajna - obserwuję wszystko, co się jawi nie odróżniając faktów od ich interpretacji; 10. o. ścisła - odróżniam fakty od ich interpretacji; Dwie teorie wyjaśniające sposób poznania drugiego człowieka I. wnioskowanie przez analogię - nie mam bezpośrednio wglądu w cudze przeży-cia, znam tylko swoje przeżycia i towarzyszące im zachowania, stąd wnioskuję, że moje zachowanie ma się tak do moich przeżyć, jak zachowanie innych ma się do ich przeżyć. Założenie: moje obserwowalne zachowania ma się tak do moich przeżyć jak obserwowalne zachowanie innej osoby ma się do jej przeżyć; np. spuszczam głowę - wstydzę się; II. intuicyjny wgląd - intuicyjnie odbieramy czyjeś przeżycia, my je w sobie od-krywamy, cudze życie psychiczne jest przez nas odbierane bezpośrednio, ponieważ przeżycia drugiego człowieka oddziaływają na nas, jest to intuicyjny wgląd, dzięki któremu możemy poznać czyjeś uczucia. SKALE OBSERWACYJNE: 1. B. Markowska " Arkusz zachowania się ucznia" - bada przystosowanie się ucznia do nauki, analizuje 5 zmiennych: motywację do nauki, zachowania antyspołeczne, przyhamowanie, uspołecznienie, zainteresowania seksualne. 2. R. Shefer i M. Aaronson "Skala obserwacji zachowania się dziecka w szko-le i w przedszkolu" - analizuje 15 zmiennych. 3. Wittenborn "Psychiatryczna skala obserwacyjna" ujmuje 9 zespołów: lę-kowy, maniakalny, histeryczno-konwersyjny, depresyjny, ostrego podnie-cenia, fobii i natręctw, paranoiczny, paranoidalny, hebefreniczny. 4. M. Chojnowski "Arkusz zachowania się dziecka" - diagnozuje 17 kategorii zachowań. 5. Inwentarz osiągnięć rozwojowych. 6. Oregoński system służący do stymulowania pracy nad dzieckiem.