Spis tresci
I. SYTUACJE SPOLECZNE. ZJAWISKO KONFORMIZMU.
II i III. KONCEPCJE PSYCHOLOGICZNE CZLOWIEKA.
IV. JAK POZNAJEMY SWIAT SPOLECZNY?
V. JAK POZNAJEMY SIEBIE?
VI. SPOSTRZEGANIE SPOLECZNE I ROZUMIENIE INNYCH LUDZI
VII. KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA
VIII. AGRESJA I NASTAWIENIA PROSPOLECZNE.
IX. JAK BRONIC WLASNEGO ZDANIA - JAK ZACHOWYWAC SIE ASERTYWNIE?

I. SYTUACJE SPOLECZNE. ZJAWISKO KONFORMIZMU.

1.JAK DOSWIADCZAMY INNYCH LUDZI?

Ludzi doswiadczamy w kontaktach bezposrednich i posrednich

- bezposrednio (face to face) - odbieramy jego obecnosc przy pomocy wszystkich zmyslów. Sytuacje bezposredniego stykania sie z innymi ludzmi jako czlonkowie grup spolecznych w grupach), jako uczestnicy tlumów, demonstracji, jako elementy wielkich struktur spolecznych organizacji instytucji, jako przedstawicieli instytucji, organizacji

- posrednio w produktach innych ludzi w materialnych wytworach: normy spoleczne, kultura, obyczaje, rzeczywistosc spoleczna) np. telefon, list, srodki masowego przekazu mniejsze oddzialywanie na jednostke.

2. CZYM SA SYTUACJE SPOLECZNE?

Sytuacje spoleczne polegaja na przypisywaniu ludziom pewnych cech osobowosci, których w rzeczywistosci nie posiadaja Sytuacja spoleczna posiada swój wymiar obiektywny i subiektywny.

obiektywny - to rzecz oczywista

subiektywny - ludzie widza po swojemu, maja wlasna rzeczywistosc spoleczna, tworza konstrukcje spoleczna jezeli wierza w pewne rzeczy to dla nich one istnieja.

Konstrukcje spoleczne

I. Potrzeba bycia adekwatnym tak dalece jak to tylko mozliwe

II. Potrzeba usprawiedliwiania naszych mysli i dzialan aby miec dobre mniemanie o sobie.

III. Potrzeba zaspokajania popedów biologicznych glodu i snu.

IV. Lek i strach modyfikuja nasze zachowania. Siebie spostrzegamy jako ludzi dobrych itp.

W pewnych sytuacjach wysoka samoocena jest motywacja do dzialan - dazymy do podniesienia samooceny i tym sposobem znieksztalcamy obraz swiata.

3. DLACZEGO I W JAKICH SYTUACJACH CZLOWIEK ULEGA WPLYWOWI?

Czlowiek ulega wplywowi poniewaz nie chce byc uznany za dewianta (dziwaka), chce zyskac uznanie, wkupic sie do grupy. Dobry na to przyklad to eksperyment Ascha 5-ciu - uczestników eksperymentu wchodzi do pokoju. Eksperymentator pokazuje im narysowany odcinek linii prostej odcinek x. Jednoczesnie pokazuje dla porównania trzy inne odcinki (ABC). Zadanie polega na ocenieniu, który z tych trzech odcinków jest najbardziej zblizony pod wzgledem dlugosci do odcinka x. Jezeli kazda z osób mówi, ze to linia A jest najbardziej podobna do linii x podlegajac wplywowi choc piaty badany uwaza zupelnie inaczej odpowiada tak jak wiekszosc.

Eksperyment ten dowodzi jak silny jest normatywny wplyw spoleczny

1. Gdy grupa liczy 3 lub wiecej osób wplyw jest wiekszy.

2. Gdy grupa jest wazna dla nas chcemy byc zaakceptowani i obdarzeni sympatia, zyskac cos od grupy

3. Gdy grupa prezentuje jednolite stanowisko

4. Gdy nakazuje nam to kultura, która kladzie nacisk nie na indywidualnosc, lecz na grupe.

5. Gdy odznaczamy sie pewnymi cechami osobowosci

a) posiadamy niska samoocene (boimy sie odrzucenia z grupy)

b) plec osób sadzono, ze kobiety sa bardziej sklonne do ulegania naciskom. To sie zmienia.

4. CO WPLYWA NA STOPIEN KONFORMIZMU?

Konformizm - zmiana zachowania lub opinii danej osoby spowodowana rzeczywistym lub wyobrazonym naciskiem ze strony jakies osoby lub grupy ludzi dostosowanie sie do otoczenia

Na stopien konformizmu wplywaja inni ludzie:

- czlowiek zachowuje sie konformistyczne gdy inni ludzie dostarczaja mu uzyteczne informacje

- nacisk grupy, presja gdy bardzo zalezy nam na uzyskaniu akceptacji innych.

- internalizacja norm spolecznych prowadzi do tego, ze zaczynamy podporzadkowywac sie normom niekiedy nawet niekorzystnym).

- chec przypodobania sie grupie i wejscia do niej dla okreslonych korzysci mozna tu przytoczyc takie powiedzenie "Jesli wejdziesz miedzy wrony musisz krakac jak i one"

5. INFORMACYJNY I NORMATYWNY WPLYW SPOLECZNY.

Konformizm dzieli sie na dwa rodzaje, tzw. informacyjny wplyw spoleczny i normatywny wplyw spoleczny.

Informacyjny wplyw spoleczny - gdy sytuacja, w której sie znajdujemy jest dla nas niejasna a zachowanie sie innych ludzi jest dla nas wskazówka Reakcja z innymi ludzmi pozwala nam okreslic sytuacje, daje informacje.

- Nasladujemy wtedy innych ludzi

Normatywny wplyw spoleczny - dazymy do tego aby byc zaakceptowanym przez innych jestesmy w stanie zrobic bardzo duzo aby tak bylo. Dazac do akceptacji podporzadkowujemy sie wplywowi norm spolecznych. Normy sa to pewne wzorce zachowania, które sie opatrzone sankcjami. Te wzory okreslaja oczekiwanie grupy wobec nas normy to reguly, wzory rzadzace zachowaniem ludzi.

6. JAKIM NORMOM PODPORZADKOWUJEMY SIE BEZREFLEKSYJNIE?

Istnieja dwie normy, którym podporzadkowujemy sie bezrefleksyjnie:

- regula wzajemnosci (jestesmy zobowiazani do rewanzu)

- posluszenstwo autorytetowi

Regula wzajemnosci - nakazuje nam zawsze starac sie odwdzieczyc osobie, która dostarczyla nam jakies dobra czujemy sie wtedy zobowiazani do czynienia dobra. Poczucie zobowiazania zmusza nas do spelnienia czyjejs prosby, ulegania naciskowi. Ta regula umozliwia nam wymiane dóbr. Jesli ktos nie dostosowuje sie do tej reguly jest uwazany za glupca, skapca. Regula ta jest czesto stosowana w marketingu i negocjacjach.

Posluszenstwo autorytetowi - doswiadczenie

Eksperyment ukazuje nam, ze jestesmy bardziej posluszni osobie, która jest dla nas autorytetem i gdy jest obok nas. W doswiadczeniu Miligrama nauczyciele stosowali sie czesciej do rozkazów profesora, gdy ten siedzial obok nich. Gdy profesor wydawal polecenia przez telefon wiekszosc nauczycieli klamie, ze spelni jego polecenia. Wnioski wyplywajace z doswiadczenia Miligrama sa dosyc przerazajace, duzy procent ludzi jest sklonnych zadawac ludziom cierpienie wypelniajac polecenie autorytetu. Czynnikiem zmniejszajacym stopien posluszenstwa jest fizyczna nieobecnosc osoby reprezentujacej autorytet.

7. NA CZYM POLEGA PODSTAWOWY BLAD ATRYBUCJI?

Podstawowy blad atrybucji polega na danej sklonnosci ludzi do przeceniania znaczenia czynników osobowosciowych czy dyspozycyjnych - w porównywaniu z wynikami sytuacyjnymi czy srodowiskowymi przy opisywaniu i wyjasnianiu przyczyn zachowania spolecznego. Jako obserwatorzy czesto tracimy z oczu fakt, ze kazda jednostka odgrywa wiele ról spolecznych, chociaz mozemy obserwowac tylko jedna z nich. Z tego powodu przy wyjasnianiu zachowan danej osoby latwo mozna nie zwrócic uwagi na doniosle znaczenie ról spolecznych. Poslugiwanie sie stereotypami jest szczególnym przypadkiem zjawiska atrybucji. Kiedy zachodzi jakies zdarzenie ludzie sa sklonni przypisywac mu jakas przyczyne. Szczególnie jesli czlowiek wykonuje jakas czynnosc, obserwatorzy beda wyciagac wnioski co do zachowania. takie wnioski dotyczace przyczyn nosza nazwe atrybucji. Jest to subiektywne ocenianie innych - postrzegamy jednostke tylko w jednej okreslonej roli spolecznej i na podstawie tego wyciagamy wnioski co do jej zachowania.

II i III KONCEPCJE PSYCHOLOGICZNE CZLOWIEKA.

1.CO TO ZNACZY, ZE ZACHOWANIE CZLOWIEKA MA CHARAKTER REAKTYWNY WOBEC SRODOWISKA.

Przedstawicielem behawioryzmu jest wybitny psycholog SKWER i jego teoria ("czlowiek reaktywny") Czlowiek, jego funkcjonowanie, rozwój zalezy od wyposazenia genetycznego i wplywów srodowiska fizycznego i spolecznego, w którym czlowiek funkcjonuje. Zachowanie czlowieka jest kopia struktury srodowiska. W prostym srodowisku zachowanie jest proste w zlozonym komplikuje sie. Srodowisko jest ksztaltowane przez czlowieka oznacza to tyle, co konfiguracja bodzców (w skrócie S), które dzialaja na czlowieka, sterujac jego dzialaniem. Czlowiek kierowany jest przez bodzce z zewnatrz. Nie uwzglednia sie przezyc wewnetrznych, cech osobowosciowych. Bodzce sterujace reakcjami czlowieka (w skrócie R). Mówiac ogólniej zachowanie R stanowi funkcje ukladu zewnetrznych bodzców S1 S2,...S", czyli R=f S,, SZ,....S"). W tym ujeciu jednostka jest calkowicie kontrolowana przez zewnetrzne zdarzenia, jest ona stimulus control, Stany osobowosci i postawy nie reguluja zachowania wg. Skinera. Nazwa taka wziela sie stad, ze srodowisko wysyla bodzce a czlowiek na nie reaguje. Musi sie on nauczyc reakcji na okreslone bodzce, a jego mozliwosci ocenia sie na nieograniczone. (ewentualnie ksiazka Kozieleckiego "Koncepcje psychologiczne czlowieka" od strony 21).

2. NA CZYM POLEGA INSTRUMENTALNY CHARAKTER LUDZKICH ZACHOWAN.

Zachowanie czlowieka ma charakter instrumentalny, zachowujemy sie tak, zeby osiagnac pewne korzysci a uniknac kar. zachowanie to jest wzmocnione przez wlasne skutki. Czlowiek analizuje swoje doswiadczenia a nastepnie wyciaga wnioski.

3. CO MOZE PELNIC FUNKCJE WZMOCNIEN NEGATYWNYCH I POZYTYWNYCH.

Wzmocnienia - skutki zachowan czlowieka, moga miec charakter korzystny, pozadany, pozytywny. Wyrózniamy zachowania reaktywne i pozytywne.

Wzmocnienia pozytywne - nagroda, maja one charakter korzystny, porzadny, pozytywny, uznanie spoleczne, milosc demonstrowana przez partnera "czym jest bowiem milosc jesli nie pewnym rodzajem wzmocnienia pozytywnego szacunek itp. pochwala, motywacja, awans na kierownicze stanowisko,

Wzmocnienia negatywne polega na stosowaniu kar takich jak derywacja pokarmowa, kary pieniezne, przymus, represje, zle stopnie szkolne, odrzucenie przez grupe spoleczna, przesuniecie na nizsze stanowisko w hierarchii wladzy czy tez nienawisc demonstrowana przez otoczenie.

4. WZMOCNIENIA PIERWOTNE I WTÓRNE.

Wzmocnienia pierwotne - maja charakter wrodzony sa niezbedne do tego aby utrzymac nas przy zyciu jako organizmów.

Wzmocnienia wtórne - nagrody, które powstaly w toku spolecznych oddzialywan. czlowiek zachowuje sie w okreslony sposób gdyz zachowanie takie pozwala mu uniknac kary, a zostaje wynagradzany.

5. REGULA NAGRADZANIA.

- procedura stalych odstepów czasowych comiesieczna pensja) - procedura stalych proporcji - nagradza rzeczywisty wysilek

- procedura zmiennych proporcji - towarzyszy jej niepewnosc ale nie taka aby doprowadzala do utraty nadziei, jest to nagradzanie niewiadomo po jakiej reakcji tzw. hazard.

6. CO STANOWI ZRÓDLO SIL KIERUJAZCYCH ZACHOWANIEM CZLOWIEKA W KONCEPCJI PSYCHODYNAMICZNEJ?

Zachowaniem czlowieka w koncepcji psychodynamicznej czyli czlowieka niedoskonalego obraz jego zostal stworzony w klinikach psychiatrycznych, kieruja nim sily wewnetrzne, jego wnetrze sa to sily motywacyjne. Czlowiek przeznaczony jest na przezycie konfliktów, gdyz czesto uswiadamia sobie motywy, które nie kieruja jego zachowaniem.

7. POPEDY PIERWOTNE, WTÓRNE I OSOBISTE.

Popedy pierwotne - pewne potrzeby wrodzone uksztaltowane przez biologie, których zaspokajanie jest niezbedne do utrzymania przy zyciu, unikanie bólu, dazenie do zdobycia pokarmu, pragnienie utrzymania optymalnej temperatury ciala, poped seksualny, potrzeba odbierania bodzców i kontaktu ze swiatem.

Popedy wtórne - potrzeby uksztaltowane przez socjalizacje, potrzeba bezpieczenstwa, unikanie zagrozen i sytuacji wrogich, poszukiwanie oparcia w drugiej osobie, potrzeba milosci, przynaleznosci do grupy.

Potrzeby osobiste - to te zwiazane z wlasnym ja potrzeba osiagniec prestizu, uznania poczucia tozsamosci.

Rola potrzeb jest duza i wazna, potrzeba aktywizuje dzialanie czlowieka. Czlowiek narazony jest na konflikty wewnetrzne, motywacyjne, chcialby sie w jakis sposób przed nimi uchronic. Broni sie przez uruchamianie mechanizmów obronnych.

8. ZNACZENIE SOCJALIZACJI I DOSWIADCZEN WCZESNEGO DZIECINSTWA W ROZWOJU CZLOWIEKA.

Proces socjalizacji zaczyna sie po narodzeniu i trwa cale zycie. Socjalizacja pierwotna, która trwa w rodzinie i grupie rówiesników obejmuje chrzescijanstwo i ma na celu nauke podstawowych czynnosci niezbednych do dalszego zycia. Etap socjalizacji odbywajacy sie poza rodzina to socjalizacja wtórna.

Socjalizacja oznacza tyle co nauka funkcjonowania czlowieka w spoleczenstwie. Obejmuje ona takie czynnosci nauka jezyka od rodziców, zaspokojenie potrzeb biologicznych w sposób przyjety w danym spoleczenstwie, opanowanie podstawowych czynnosci technicznych np. wlaczenie swiatla, zelazka, telefonu a takze przyswojenie sobie pewnych wzorców osobowych np. co to znaczy byc dzielnym chlopcem.

9. CO TO SA MECHANIZMY OBRONNE I JAKA PELNIA FUNKCJE?

Mechanizmy obronne sa pewna naukowa reakcja radzenia sobie z konfliktem. Mechanizmy obronne ksztaltowane sa w procesie socjalizacji.

Funkcjonuja one nieswiadomie. Pelnia nastepujace funkcje

- redukuja poziom leku

- chronia godnosc czlowieka

- bronia wysokiej samooceny

- ulatwiaja znalezienie miejsca we wrogim otoczeniu. Mechanizmy obronne nie rozwiazuja konfliktów jedynie lagodza objawy, pozwalaja przetrwac na dluzsza mete.

10. NA CZYM POLEGA MECHANIZM REPRESJI, PROJEKCJI, RACJONALIZACJI I SUBSTYCJI.

Represja - czyli wyparcie, usuniecie ze swiadomosci mysli o porazce, konfliktach, przykrych przezyciach. Celem jest zmniejszenie leku. Bardzo czesto to co wybieramy wraca do tzw. reakcji automatycznych takich jak np. sen

Projekcja - polega na nieswiadomym rzutowaniu swoich negatywnych cech na innych ludzi. Zmniejsza ona lek poprawia samopoczucie ale takze zwieksza percepcje innych. Racjonalizacja - (samo oszukiwanie siebie) polega na niewlasciwym wyjasnianiu przyczyn zachowania. Czlowiek zastepuje te motywy motywami pozadanymi.

Substytucja - zastapienie celów, których nie mozna osiagnac przez cele latwiejsze.

Zmiany obiektu na który uwarunkowany jest poped. Rozrózniana jest jako kompensacja wystepuje wtedy , kiedy czlowiek aktywnosc swa kieruje na cele dostepne dla niego. Jako S ublimacja - gdy czlowiek wyraza swoje ukryte potrzeby czy tez dazenia w formie akceptowanej spolecznie np. przez twórczosc artystyczna

Rola mechanizmów obronnych: pozwalaja nam na przetrwanie sytuacji konfliktowych do momentu, gdy mozemy znalezc cos nowego.

11. CZLOWIEK JAKO PODMIOT POZNAJACY RZECZYWISTOSC.

Koncepcja poznawcza - czlowiek samodzielny. Samodzielnosc wynika z tego, ze jest on samodzielnym podmiotem, który celowo i swiadomie dziala jest aktywny. W toku zycia za pomoca jezyka tworzy informacje. Przekazuje je, interpretuje, analizuje.

Czlowiek nadaje tym informacjom wartosc znaczenie, sens po prostu porzadkuje je. Dzieki koncepcji umyslu czlowiek spostrzega rzeczywistosc, analizuje, zapamietuje, komunikuje sie z innymi ludzmi. Czlowiek jest sprawca czyli podejmuje dzialania celowe i sprawuje nad nimi kontrole. Czlowiek potrafi generowac informacje, potrafi tworzyc wiedze wymyslac nowe rozwiazania i dzieki temu tworzyc kulture a z kolei kultura rozwija czlowieka. Czlowiek potrafi byc innowacyjny potrafi przystosowac sie do zmiany. Najlepszym sposobem zmiany czlowieka jest tzw. autokreacja czyli ksztaltowanie samego siebie wedle jakiegos przyjetego wzoru.

12. NA CZYM POLEGA STEROWANIE WEWNF~TRZNE I ZEWNETRZNE?

Jest to pewien uklad poznawczy, inteligencja, zdolnosci specjalne, systemy pamieci trwalej i swiezej, zdolnosc myslenia abstrakcyjnego, kompetencje jezykowe, szybkosc przetwarzania informacji. Te wlasciwosci ludzkiego umyslu sa wrodzone, chociaz ich rozwój zalezy od srodowiska spolecznego i kulturalnego. Centralnym skladnikiem osobowosci kazdego z nas sa struktury poznawcze. Stanowia one pewien system informacji wewnetrznych utrwalonych w pamieci. Kazdy czlowiek korzysta ze zródel informacji

- informacje wewnetrzne, indywidualne, doswiadczenia - informacje zewnetrzne, które plyna ze srodowiska Czlowiek potrafi przeksztalcic jedna informacje w druga tzn. metabolizm informacji

13. JAKIE INFORMACJE ZAWIERAJA STRUKTURY POZNAWCZE?

Struktury poznawcze sa pewnym zródlem informacji p otoczeniu, o wlasnym ja, o programach dzialania, które umozliwiaja osiagniecie celu. W strukturach poznawczych zawarte sa sady o srodowisku naturalnym np. ze slonce wschodzi i zachodzi, utrwalona jest pewna wiedza o kulturze w której zyjemy, a takze wiedza o swiecie spolecznym o regulach zachowania sie w swiecie spolecznym i pewna wiedza o sobie.

W strukturze poznawczej zawarte sa dwa rodzaje wiedzy:

1. wiedza (o faktach ) deklarowana (wiem, ze..)

2. wiedza operacyjna (proceduralna) (wiem jak...)

wiedza o strategiach dzialania

Wiedze deklarowana mozna przekazywac za pomoca slów operacyjnych na konkretnych przykladach.

Wiedza zakodowana w strukturze poznawczej moze miec postac - prosta dla ludzi o ubogim doswiadczeniu)

- zlozona bogate doswiadczenia osobiste)

Struktury poznawcze o wiedzy abstrakcyjnej umozliwiajaca czlowiekowi lepsza orientacje w swiecie zewnetrznym

- wiedza konkretna - slaba orientacja w swiecie zewnetrznym

- wiedza otwarta - struktury poznawcze otwarte czyli takie , które ulegaja zmianom pod wplywem nowych informacji.

14. NA CZYM POLEGA DYSONANS POZNAWCZY?

Jest to wrazenie przykrego uczucia spowodowane informacja, która jest sprzeczna z naszym wyobrazeniem siebie jako osoby rozsadnej i konsekwentnej zaangazowania sie w dzialanie, które jest sprzeczne z koncepcja siebie jako osoby rozsadnej i pozytywnej.

Elementy poznawcze : - mysli, uczucia lub wiedza o czyms. Najwiekszy dysonans pojawia sie wówczas gdy zrobimy cos lub dowiemy sie czegos co zagraza naszemu wyobrazeniu o sobie, dzialania lub mysli, które zagrazaja naszej samo ocenie.

Sposoby redukowania dysonansu

1. przez zmiane naszego zachowania, aby stalo sie zgodne z dysonansowym elementem poznawczym.

2. przez uzasadnienie naszego zachowania - zmiana jednego z elementów poznawczych.

3. przez uzasadnienie naszego zachowania dodajemy nowe elementy poznawcze, które sa zgodne z zachowaniem i je wspieraja

15. FUNKCJE STRUKTURY JA.

1). funkcja poznawcza - obraz wlasny i samo ocena

2). funkcja wartosciujaco akceptujaca

3). funkcje kontrolno-przystosowawcze

4). funkcje tozsamosciowe

5). funkcje kreatywno - ekspresyjne

trzy pierwsze funkcje - Ja przedmiotowe" autoprezentacja, autoregulacja. Jestesmy dla siebie przedmiotem poznania i regulacji.

Funkcje tozsamosciowe - samookreslenie, wyodrebnienie cech swoistych dla mnie.

Funkcje kreatywno - ekspresyjne - ksztaltowanie siebie , wychodzenie poza dotychczasowe doswiadczenia, zmienianie sie.

4 i 5 funkcja ja podmiotowe scala doswiadczenia wewnetrzne, integruje doswiadczenia przyszlosciowe.

IV. JAK POZNAJEMY SWIAT SPOLECZNY?

1. CO TWORZY KONTEKST SPOLECZNY?

Kontekst spoleczny jest to sposób przedstawiania i opisywania róznych rzeczy. Kazda ocena zalezy od otaczajacego ten obiekt kontekstu. Wszystkie oceny maja charakter wzgledny, zaleza od punktu odniesienia. Istnieja cztery rózne aspekty kontekstu spolecznego:

- alternatywa porównawcza

- wstepna akwizycja i dostepnosc pojec

- sposób ujecia czy przedstawienia decyzji - sposób podania informacji

Alternatywa porównawcza - to jak postrzegamy i oceniamy dany obiekt w duzej mierze zalezy od charakteru alternatywnych obiektów w jego otoczeniu. Powstaje wtedy efekt kontrastu który polega na uwypukleniu róznic. W zaleznosci od obiektów otaczajacych dany obiekt moze sie nam wydawac lepszy lub gorszy, wszystko zalezy od tego z czym go porównujemy. Czasami wplyw ten moze byc dosc subtelny, niemniej jednak ma powazne konsekwencje. Czesto efekt kontrastów jest wykorzystywany przez handlarzy nieruchomosci. Czasami trudno jest zauwazyc ten efekt kontrastu, gdyz nie zwracamy na niego uwagi.

Wstepna akwizycja i dostepnosc pojec - kazdy z nas interpretuje dane sytuacje spoleczne zaleznie od tego o czym w danej chwili mysli, jakimi kategoriami sie posluguje, uzywa innych pojec. Kazdy z nas ma inne kategorie tworzy schematy otaczajacej rzeczywistosci. Takie schematy, pojecia zostana przywolane najczesciej sa to schematy latwo dostepne

- latwo przychodzace na mysl, czyli takie do których odwolujemy sie najczesciej. Dostepnosc schematów jest to latwosc uswiadamiania sobie mysli i idei, moze zalezec od tresci przypadkowych, od ostatnich doswiadczen. Nie zmieniamy schematów nawet jesli otrzymamy informacje sprzeczna z nim gdyz wzbudza to dysonans, latwiej zauwazamy

informacje zgodne z naszym zachowaniem. Kazda z antagonistycznych silnie zaangazowanych w konflikt grup spostrzega neutralne przekazy mediów jako sobie wrogie, poniewaz media nie przetwarzaja faktów w sposób prawdziwy tzn. zgodnie z ich wizja swiata. Tendencyjnie interpretujemy swiat wroga przypisujac mu same zle cechy.

Sposób ujecia czy przedstawienia decyzji. - chodzi o to czy dany problem lub decyzja sa przedstawione w taki sposób, ze nadaja sie reprezentowac mozliwosc zysku czy tez straty. Sposób podawania informacji - ma bardzo duzy wplyw na to jak interpretujemy i organizujemy swiat spoleczny. Rozpatrzmy dwie cechy charakteryzujace sposób podawania informacji oraz ich wplyw na ocena spoleczna, kolejnosc oraz ilosc podawanej informacji.

2. NA CZYM POLEGA EFEKT KONTRASTU?

Efekt kontrastu czesto spowodowany jest kontekstem spolecznym. Efekt kontrastu polega na uwypukleniu róznic i jest wykorzystywany przez handlarzy nieruchomosci. Czasami trudno jest zauwazyc ten efekt kontrastu, gdyz nie zwracamy na niego uwagi.

3. EFEKT PIERWSZENSTWA I EFEKT SWIEZOSCI W ZAPAMIETYWANIU INFORMACJI.

Efekt pierwszenstwa - pierwsze wrazenia sa bardzo wazne dla interpretowania dalszych informacji, gdyz dazymy do zachowania zgodnosci informacji i na podstawie pierwszej informacji tworzymy schematy. Najwiekszy wplyw ma informacja uzyskana na koncu jako ostatnia jest to tzw. efekt swiezosci. Przekonania ludzi dotyczacych ich samych i swiata spolecznego utrzymuja sie nawet wtedy gdy informacje wspierajace to przekonanie zostalo podwazone. Jest to tzw. efekt uporczywosci.

Ilosc informacji zmienia nasz sposób postrzegania i oceny danego obiektu wskutek dzialania tzw. efektu rozcienczenia. Polega on na tym, ze obojetne i nie istotne informacje zwykle oslabiaja ocene czy wrazenie.

4. ROLA HEURYSTYK W POZNAWANIU SWIATA SPOLECZNEGO.

Heurystyki od greckiego slowa odkrywac uproszczone reguly wnioskowania, którymi posluguja sie ludzie by wydawac sady w sposób szybki i efektowny, niekiedy prowadza do blednych ocen w wiekszosci przypadków ma sens i pozwala szybko decydowac.

Stosowanie heurystyk

- gdy wchodzace w gre sprawy nie sa wazne

- kiedy nie mamy czasu na przeanalizowanie danego problemu - kiedy mamy niewystarczajaca wiedze i informacje

- gdy dana heurystyka latwo przychodzi nam na mysl - kiedy jestesmy przeciazani informacjami Przyklady wykorzystywania heurystyk powszechne przekonanie, ze towary drozsze sa lepsze, towar ladnie opakowany to towar dobry .

heurystyka dostepnosci - co przychodzi nam na mysl, wywolywanie sadów na podstawie, jak latwo jest cos przywolac do swiadomosci, niekiedy to co jest dostepne w naszej pamieci ma charakter nietypowy prowadzi do blednych ocen. heurystyka reprezentatywnosci klasyfikowanie rzeczy w zaleznosci do tego jak sa podobne do przypadku typowego.

heurystyka zakotwiczenia - branie za dobra monete tego co sie pojawia, poslugujemy sie jakas liczba lub wartoscia jako przykladem wyjsciowym, kiedy formujemy sady o rzeczywistosci pozwalamy by nasze doswiadczenia i obserwacje stanowily zakotwiczenie dla obrazu.

5. POJECIE POSTAWY.

Postawa - opinia, która zawiera komponent emocjonalny. Podstawa jest szczególnym typem przekonania które okresla ocenianie wlasciwosci obiektu. Postawa jest zatem zmagazynowana ocena dobra lub zla danego obiektu.

6. ROLA POSTAW W KIEROWANIU ZACHOWANIEM CZLOWIEKA.

Postawa jest wysoce dostepna jesli ocena obiektu tej postawy przychodzi szybko lub prawie natychmiast na mysl kiedy tylko napotykamy ten obiekt.

wedlug Fazie postawy sluza do interpretowania i selektywnego spostrzegania danego obiektu oraz do uchwycenia znaczenia zlozonej sytuacji. Postawa pelni role heurystyki wplywajacej na interpretacje, wyjasnienia, rozumowania i ocene sytuacji. Wiekszosc ludzi sklonna jest nie dostrzegac znaczenia sytuacji dla wyjasnienia zachowania wola oni natomiast wyjasniac dzialania innych ludzi w kategoriach zalozen dotyczacych ich osobowosci i postaw. Wiekszosc z nas zaklada, ze postawa ludzi rzeczywiscie pozwala przewidywac ich zachowanie.

7. PODSTAWOWE BLEDY W WYJASNIANIU SWIATA SPOLECZNEGO.

Podstawowy blad atrybucji - mamy sklonnosc do przeceniania znaczenia czynników osobowosciowych w wyjasnianiu zdarzen spolecznych i niedostrzeganiu czynników sytuacyjnych.

Blad dzialajacego (obserwatora) w kazdej sytuacji mozemy byc obserwatorem lub osoba dzialajaca w zaleznosci od tego jaka role sprawujemy.

Blad polega na tym, ze mamy sklonnosc do przypisywania przyczyn naszych dzialan czynnikom sytuacyjnym a dzialan innych ludzi czynnikom osobowosciowym. Inaczej interpretujemy sytuacje w zaleznosci od tego z której strony znajdujemy sie. Blad ten prowadzi do tego ze przypisujemy sobie prawo do interpretowania sytuacji na swoja korzysc a innym to prawo ograniczamy, nie przyznajemy go.

Bledy te mozna ograniczyc poprzez przyjecie punktu widzenia drugiej strony. Blad dzialajacego czesto prowadzi do konfliktów.

Blad autopercepcji - wynika z tego, ze my siebie zawsze widzimy w centrum wydarzen Bledy te wytwarza sie w mysleniu egocentrycznym patrzenie na siebie w centrum wydarzen nawet jesli tak naprawde nie jest.

- tendencyjna samoobrona - to sposób obrony sposób podtrzymywania wlasnej wartosci wlasne sukcesy przypisujemy czynnikom osobowosciowym a niepowodzenia czynnikom sytuacyjnym.